WOJCIECH KUDER

 

<< Jeszcze do niedawna jachting kojarzono z rozrywką zarezerwowaną wyłącznie dla milionerów. Czasy się jednak zmieniają, a ponieważ ten typ turystyki stał się dużo bardziej dostępny, liczba jego miłośników rośnie z roku na rok. Również w Polsce przybywa firm oferujących morskie podróże do najbardziej odległych i tajemniczych zakątków kuli ziemskiej. Nic w tym dziwnego, gdyż rejs komfortowym jachtem lub wygodnym katamaranem to doskonały sposób na odkrywanie świata: poznawanie innych krajów, ich mieszkańców oraz lokalnej kultury. Nie zapominajmy też, że do niektórych niezmiernie urokliwych, dziewiczych miejsc na naszej planecie dotrzemy tylko od strony morza. >>

 

Co sprawia, że odpoczynek pod żaglami ma w sobie taką magię? Miłośników przygód w jachtingu pociąga nieograniczona swoboda oraz bliski kontakt z naturą. Z dala od cywilizacji człowiek musi polegać tylko na sobie i swoich towarzyszach podróży. Podczas morskiej wyprawy trudno też narzekać na monotonię. W odróżnieniu od wycieczek lądowych wykupionych w biurze podróży ta forma wypoczynku pozwala na elastyczne planowanie czasu  i opracowywanie trasy w zależności od zmieniających się warunków atmosferycznych czy spontanicznej decyzji uczestników eskapady. Poza tym wspólny rejs to również doskonała okazja do spędzenia w niebanalny sposób urlopu z przyjaciółmi lub rodziną. Miejmy się jednak na baczności – te wyprawy wciągają i uzależniają. Istnieje obawa, że zaraz po powrocie z jednej zaczniemy planować kolejną i tak bez końca. 

Jeżeli pociąga nas perspektywa żeglowania w stronę słońca i chcemy poczuć wiatr we włosach i morską bryzę na własnej skórze, powinniśmy już teraz zastanowić się, jak zrealizować nasze marzenie. Najpierw skorzystajmy jednak z kilku cennych porad ludzi zawodowo zajmujących się tym rodzajem turystyki.

 

Na dobry początek

Przygoda z jachtingiem w Polsce rozpoczyna się często dość niewinnie od rejsu śródlądowego po mazurskich jeziorach, Zalewie Zegrzyńskim lub Wiślanym. To już wystarczy, żeby połknąć bakcyla. Kolejnym krokiem są pierwsze wyprawy po Bałtyku na stosunkowo bliski duński archipelag Ertholmene i wyspę Bornholm oraz na nieco dalszą szwedzką Gotlandię i całkiem odległe, należące do Finlandii, Wyspy Alandzkie. Niektórzy od razu wybierają bardziej oddalone wody basenu Morza Śródziemnego czy te wokół Wysp Kanaryjskich. Poza nawigowaniem wśród spienionych fal podziwiać tam można barwny świat podwodnej przyrody. Niezapomnianych wrażeń dostarcza odpoczynek w urokliwych zatoczkach, kosztowanie miejscowych potraw w portowych tawernach oraz rumu, który dodaje sił i chęci do śpiewania melodyjnych marynarskich pieśni. Obecnie takie atrakcje znajdują się na wyciągnięcie ręki. W organizacji wyjazdów żeglarskich pomagają dziś wyspecjalizowane firmy, które dbają o najdrobniejsze szczegóły. – Zajmujemy się czarterami, czyli wynajmem jachtów – mówi Magdalena Koczewska, wiceprezes agencji czarterowej Ankora Polska. – Naszą ofertę kierujemy do osób tworzących załogę (grup przyjaciół czy rodzin), które wynajmują łódź z kapitanem lub bez, jeśli wśród nich jest ktoś z odpowiednimi kwalifikacjami i doświadczeniem. Nasi klienci swoją przygodę z jachtingiem zaczynają zazwyczaj na ciepłym Morzu Śródziemnym i dopiero potem zapuszczają się w dalsze rejony dobre do żeglowania zimą – dodaje. Nic w tym dziwnego, bo ten akwen idealnie nadaje się dla początkujących wilków morskich, chcących udoskonalić swoje umiejętności. Na dodatek, jakiej trasy by nie obrać: wzdłuż skalistego wybrzeża Chorwacji, wśród malowniczych greckich wysepek i nietkniętych przez cywilizację zatoczek Cypru, od wybrzeża Turcji przez wody okalające Półwysep Apeniński, Sycylię, Korsykę i Sardynię, archipelag Balearów po Costa Brava (Dzikie Wybrzeże) – wszędzie sceneria zachwyca rajskimi krajobrazami. Trudno nie wspomnieć w tym miejscu także o Riwierze Francuskiej i słynnej marinie w Monako, w której na co dzień cumują luksusowe jachty warte po kilkaset milionów dolarów każdy. Te pływające hotele liczą od kilkudziesięciu do ponad 100 m i fascynują wszystkich miłośników morskich podróży.

 

Dalekie eskapady

Ponieważ apetyt rośnie w miarę jedzenia, po wyprawach wokół Starego Kontynentu przychodzi czas na dalekie eskapady w odległe części globu. Nie bez znaczenia pozostają też warunki pogodowe. Niska temperatura czy opady nie sprzyjają uprawianiu jachtingu. W okresie zimowym znacznie przyjemniej jest żeglować po ciepłych wodach Oceanu Spokojnego lub rozkoszować się karaibskim słońcem. Potwierdza to Bartosz Lisek, dyrektor generalny z firmy Yachting Holidays, i dodaje: – Stopień popularności konkretnych egzotycznych kierunków można ocenić według 2 kryteriów: tego, gdzie ludzie chcą jechać, oraz tego, co ostatecznie wybierają ze względu na najtańsze połączenia lotnicze. Nasi klienci najczęściej pytają o Seszele, Malediwy i Tajlandię. Decydują się jednak zazwyczaj na Wyspy Karaibskie: Grenadyny, Martynikę, Gwadelupę czy Brytyjskie Wyspy Dziewicze. Nierzadko też na Seszele, bo koszt przelotu na nie bywa zbliżony do cen połączeń między Polską a Karaibami. Zainteresowanie jest naprawdę spore. W minionym roku z Yachting Holidays w rejony pasa międzyzwrotnikowego wypłynęło w sumie 14 załóg, czyli ok. 200 osób. O tym, że rejsy jachtami stają się coraz popularniejsze wśród Polaków, zapewnia również Jacek Reschke, właściciel katamaranu Shanties i prezes firmy J. Reschke Sailing Inc. – Wyprawy do tropikalnych krajów dużymi, wygodnymi katamaranami organizujemy już od 13 lat. Na początku ich cel stanowiły głównie Brytyjskie Wyspy Dziewicze, później rozszerzyły się one na cały akwen wschodnich Wysp Karaibskich. Od 2 lat docieramy też do Polinezji Francuskiej, a o od tego roku – na Seszele. Po Karaibach żeglowało już z nami ponad 1000 osób, zdobyliśmy więc olbrzymie doświadczenie w przygotowywaniu i prowadzeniu rejsów w tym regionie. Po Polinezji Francuskiej pływało z nami 40 klientów, a na Seszele wybiera się w tym sezonie zimowym ok. 30. Rocznie nad Morze Karaibskie przylatuje do nas od 120 do 140 osób – opisuje.

FOT. BVI TOURISMBrytyjskie Wyspy Dziewicze zachęcają do błogiego relaksu

 

Na podstawie opinii ekspertów da się śmiało stwierdzić, że największe wzięcie wśród miłośników żeglugi po egzotycznych akwenach mają Karaiby. Ich fenomen wynika przede wszystkim z przyzwoitych kosztów przelotu i czarteru jachtów. Jak magnes przyciąga tu nie tylko Martynika (zwana często centrum karaibskiego żeglarstwa), ale również wchodzące w skład Małych Antyli niezmiernie malownicze Sint Maarten, Antigua i Barbuda, Dominika oraz Saint Vincent i Grenadyny. Furorę robią także położone niedaleko wybrzeży Wenezueli Aruba, Bonaire i Curaçao. Niezmiennie wiele załóg żegluje wokół Wielkich Antyli z Kubą i Haiti (Hispaniolą) na czele. To istny raj dla wszystkich kochających ten sport. Tutejszy klimat idealnie sprzyja morskim i słonecznym kąpielom. Dziewicze plaże porośnięte palmowymi zagajnikami, przepiękna rafa koralowa, żółwie wodne oraz wulkaniczne wzgórza pokryte tropikalną dżunglą zachwycają każdego. Poza tym przybyszy fascynują burzliwa historia tego uroczego zakątka świata oraz różnorodna kultura, na którą składają się tradycje rdzennych Indian, sprowadzonych tutaj niegdyś niewolników z Afryki oraz potomków europejskich konkwistadorów.

 

W poszukiwaniu raju

Oprócz stale popularnych kierunków co roku w tym sektorze turystyki pojawiają się czasowe trendy. Zapaleni miłośnicy jachtingu co rusz odkrywają nowe miejsca, zagubione z dala od cywilizacji rajskie wyspy i kotwicowiska, które swoją zaskakującą urodą potrafią zmiękczyć serce najtwardszego wilka morskiego. Zanim wyruszymy na poszukiwania swojej ziemi obiecanej, warto zapoznać się ze wskazówkami doświadczonych organizatorów wyjazdów żeglarskich. – Tym, którzy szukają wrażeń, polecam czarter jachtu w jedną stronę (tzw. one-way) z Malezji (Langkawi) do Tajlandii (Phuket) – proponuje Magdalena Koczewska z Ankora Polska. – Warto też odwiedzić Wyspy Zielonego Przylądka. To na razie mało znany rejon i dzięki temu nie docierają tam tłumy turystów, dlatego będzie idealnym wyborem dla osób poszukujących ciszy i spokoju. Mój ulubiony kraj to jednak Tajlandia. Okolice wyspy Phuket świetnie nadają się do żeglowania. Na każdym kotwicowisku można godzinami pływać z maską i rurką, obserwując życie na rafie, trzeba tylko pamiętać, aby dobrze posmarować plecy kremem z filtrem! Warto odbyć wycieczkę kajakiem wśród namorzynów i do tunelu pod wyspą albo po prostu poleżeć na białym piasku (uwaga na małpy czekające na smakołyki!), a także skorzystać z usług jednej z licznych baz nurkowych i ponurkować wokół cudnego małego archipelagu Ko Phi Phi. Uzupełnieniem tych atrakcji będą wspaniałe jedzenie i szczere uśmiechy Tajów – wspomina.

                    Jachting to hobby dla urodzonych odkrywców, czyli tych, którzy zamiast siedzieć przy hotelowym basenie i nieśpiesznie sączyć drinka z parasolką preferują ciągłe przemieszczanie się i poznawanie nowych zakątków, a wraz z nimi lokalnej kuchni, kultury i ludzi je zamieszkujących. Żeglarze posiadają nieograniczoną swobodę podróżowania, więc na rozległej mapie mórz i oceanów każdy bez trudu znajdzie coś w sam raz dla siebie. – Naszym flagowym kierunkiem są Seszele, na których organizujemy połączenie jachtingu i eksploracji wysp archipelagu centralnego – opisuje Bartosz Lisek z Yachting Holidays. – Trudno byłoby wymienić drugie takie miejsce na ziemi z niespotykanymi granitowymi formacjami skalnymi, naturalnymi rezerwatami żółwi olbrzymich, czarnymi papugami i przede wszystkim tak małą liczbą łodzi, że niekiedy na kotwicy stoimy samotnie. To tu na rajskiej wyspie Praslin zobaczymy palmę seszelską (coco de mer, czyli kokos morski), której żeńskie owoce przypominają kobiece pośladki, a męskie… Cóż, to trzeba już zobaczyć samemu – kończy tajemniczo. Wśród miłośników jachtingu coraz większe uznanie zyskują również Nowa Zelandia i położone na ciepłych wodach Oceanu Indyjskiego Madagaskar czy Komory oraz niewielkie skrawki lądu zagubione pośród fal Pacyfiku: Wyspy Salomona, Nowe Hebrydy, Wyspy Marshalla oraz Polinezja Francuska na czele z Bora-Bora, którą Jacek Reschke, właściciel katamaranu Shanties, określa mianem najpiękniejszej na świecie.  

 FOT. GREGOIRE LE BACON Polinezję Francuską tworzy 5 archipelagów i 118 wysp

 

Zabawa przez cały rok  

Dla amatorów morskich przygód nie istnieje coś takiego jak martwy sezon. Ze względu na mniej lub bardziej korzystne warunki pogodowe zmieniają się tylko kierunki wypraw. – Najlepszy okres na żeglowanie po Karaibach to listopad–kwiecień. Popływamy tutaj jeszcze również w maju i czerwcu. Na Polinezję Francuską proponuję wybrać się we wrześniu i październiku, ewentualnie w kwietniu i maju. W pozostałych miesiącach aura bywa kapryśna: albo nie ma wiatru, albo wieje zbyt silny, albo pada deszcz, albo słońce przygrzewa za mocno. Seszele zapraszają turystów praktycznie przez cały rok – opisuje Jacek Reschke.

FOT. PRZEMYSŁAW TARNACKI/WWW.TARNACKI.COMPołożone na Oceanie Indyjskim Seszele to wymarzony cel rejsów

 

                   Większość wielbicieli jachtingu w okresie polskiej zimy poszukuje egzotycznych akwenów gwarantujących słońce i wysoką temperaturę, aby potem wrócić na bliżej położone Morze Śródziemne czy choćby Bałtyk. Potwierdza to nasz ekspert Bartosz Lisek i wyjaśnia: – Gdzieniegdzie w tropikach pogoda odpowiednia do żeglugi utrzymuje się przez cały rok, ale dla ludzi żyjących w klimacie umiarkowanym najlepszym terminem wyjazdowym jest pora od listopada do kwietnia. Na Seszelach w lipcu i sierpniu występują porywiste wiatry. Na Karaibach sezon huraganów kończy się w październiku. Dlatego to właśnie miesiące zimowe lepiej spędzić w cieplejszych stronach, a latem dać szansę Morzu Śródziemnemu czy Bałtyckiemu. Wynika z tego, że najlepszym momentem, aby wybrać się w egzotyczny rejs jest późna jesień, cała zima oraz wczesna wiosna. Do podobnego wniosku dojdziemy, rozważając nie tylko uwarunkowania klimatyczne, ale również kwestie ekonomiczne. Jak się okazuje, na przełomie roku kalendarzowego ceny wynajmu jachtów stają się relatywnie niskie. – Już od listopada można odpoczywać pod żaglami w gorących rejonach. Na Karaibach nie zagrażają wtedy tajfuny. W listopadzie i grudniu czartery bywają tańsze. Jednak dla miłośników jachtingu najbardziej atrakcyjne są styczeń i luty, czyli najzimniejsze w Europie miesiące. Sezon trwa jeszcze w marcu i kwietniu, a nawet w maju. Kiedy jednak w Europie nadchodzą słoneczne dni, egzotyczne regiony tracą na atrakcyjności – mówi Magdalena Koczewska. W trakcie polskiej zimy pewnym odstępstwem od reguły stają się rejsy sylwestrowe. To młoda i ciesząca się coraz większą popularnością moda. Polacy Nowy Rok na jachcie witają dziś najczęściej u wybrzeży Chorwacji przy akompaniamencie żywej, bałkańskiej muzyki, popijając rakiję i delektując się smakiem świeżo złowionych ryb i owoców morza.   

 FOT. BARBADOS TOURISM AUTHORITY - UK Barbados leży na północny wschód od Wenezueli i Trynidadu i Tobago

 

Miliony na wodzie

Jachting to coraz bardziej dostępna forma aktywnego spędzania wolnego czasu i ciekawa  alternatywa dla powszechnie znanych i lubianych wczasów all inclusive. Na jego rosnącą popularność w Polsce wpływa zwiększająca się liczba specjalistycznych firm organizujących tego typu wakacje oraz w miarę przystępne ceny wynajmu łodzi. Lata, gdy stanowił ekskluzywną rozrywkę zarezerwowaną wyłącznie dla milionerów, odeszły już w niepamięć, choć nie ma co ukrywać, że jachty należące do tych ostatnich budzą nadal powszechną zazdrość. Największe i najwspanialsze z nich podziwiać można m.in. we wspomnianym już Monako czy też w hiszpańskim Puerto Banús. Te jednostki przypominają obecnie niezmiernie luksusowe, pływające hotele.  Elegancką Lunę (115 m długości) rosyjskiego miliardera Romana Abramowicza wyposażono w ekskluzywne apartamenty i basen. Dla bezpieczeństwa zamontowano na niej kabinę chroniącą przed wybuchem bomby i kuloodporne szyby. Na jej pokładzie znajduje się również lądowisko dla dwóch helikopterów i system laserowy, który uniemożliwia paparazzim robienie zdjęć osobom przebywającym na Lunie. Ile kosztuje takie cacko? Mniej więcej 200 mln dolarów! Rejs na nim to jachting motorowy na najwyższym poziomie…

Artykuły wybrane losowo

Cała prawda o Jamajce

PRZEMYSŁAW BOCZARSKI

<< Jamajka jest niewielką wyspą pośrodku Morza Karaibskiego, która uzyskała niepodległość zaledwie 56 lat temu – 6 sierpnia 1962 r. W ciągu tego czasu nie rozwinęła się znacząco gospodarczo ani kulturalnie. Szczerze mówiąc, nie dzieje się tu za wiele. Mimo to Jamajczycy uważają siebie za naród wybrany, a swoją ojczyznę za centrum wydarzeń kulturalnych i kraj kreujący trendy. >>

 

Zjeżdżalnia wodna w kompleksie na Mystic Mountain w Ocho Rios

© JAMAICA TOURIST BOARD

 

Jamajka to jedna z mniej znanych Polakom wysp Karaibów. Chociaż znajduje się w samym centrum archipelagu Wielkich Antyli, a z wielu europejskich miast regularnie kursują na nią samoloty, wciąż wydaje się mało dostępna i położona trochę za daleko. Faktem jest, że urlop w tym kraju kosztuje nieco więcej niż w przypadku popularnych wśród polskich turystów Dominikany czy Kuby. Trudniej także dolecieć z Polski na wyspę poza sezonem zimowym, w którym funkcjonuje bezpośrednie połączenie czarterowe z Warszawy. Poza tym okresem zazwyczaj Polacy muszą przesiadać się na jednym z lotnisk europejskich, co wiąże się – oczywiście – z wydłużonym czasem podróży.

Na niekorzyść Jamajki działa też ciągnąca się za nią opinia miejsca niezbyt bezpiecznego. Sytuacji nie poprawia fakt wprowadzenia w styczniu 2018 r. stanu wyjątkowego w Montego Bay. Został on ogłoszony z powodu wzrostu przestępczości w tej turystycznej stolicy wyspy. Mimo iż w praktyce sprowadza się głównie do rewidowania samochodów wjeżdżających i opuszczających miasto, co nie jest zbyt uciążliwe i nie wpływa w żaden znaczący sposób na życie mieszkańców czy turystów, widok żołnierzy uzbrojonych w karabiny M16 wywołuje uczucie niepewności i wzbudza ciekawość. Oczywiście, pojawienie się w Montego Bay dodatkowych patroli komentują wszystkie media i użytkownicy na portalach dla podróżników. Jednak choć w mieście odnotowano wzrost przestępczości, turyści nie mają się czego obawiać. Wyspa żyje z turystyki, z czego doskonale zdaje sobie sprawę większość Jamajczyków, którzy starają się nie niepokoić niepotrzebnie przyjezdnych.

 

NA MIEJSCU

Mimo iż Jamajkę uważa się za dość niebezpieczne miejsce, prawda wygląda nieco inaczej. Mieszkam tutaj od 11 lat i chociaż to kraj trzeciego świata, większość przewodników turystycznych wyolbrzymia zagrożenie. Wyspa jest zupełnie inna niż zazwyczaj myślą odwiedzający ją po raz pierwszy turyści. Jamajka zachwyca kolorami, ale również zaskakuje kontrastami i absurdami, które dostrzec można w każdym aspekcie życia Jamajczyków już kilka chwil po przylocie.

Moje pierwsze wspomnienia z tego kraju sięgają 2006 r., kiedy przyjechałem tu do pracy jako przewodnik. Najpierw spadł na mnie lejący się z nieba żar – ten gorący klimat od dawna przyciąga podróżników z całego świata. Potem przyszło nieprzyjemne uczucie zimna panującego w klimatyzowanych pomieszczeniach. Jamajczycy mają w zwyczaju ustawiać klimatyzatory na najniższą temperaturę, co stwarza wręcz komiczny kontrast między chłodem wewnątrz a upałem na zewnątrz. Turyści nie do końca są zadowoleni z takiego stanu rzeczy. Niskie temperatury utrzymuje się nie tylko w hotelach, lecz także w autokarach. Miejscowi korzystają z dobrodziejstw klimatyzacji, ile mogą.

 

ROZMOWY JAMAJCZYKÓW

Do zderzenia z obcą kulturą dochodzi np. przy próbach komunikowania się, ponieważ na wyspie angielski wcale nie jest powszechnie używany. Mimo iż pełni funkcję języka urzędowego, między sobą Jamajczycy zwykle porozumiewają się w patois (jamajskim kreolskim), który powstał na bazie angielskiego z wpływami języków afrykańskich, jakimi posługiwali się niewolnicy sprowadzeni z Afryki do pracy na plantacjach. Podczas pobytu za granicą często za trudności w nawiązaniu rozmowy z miejscowymi obwiniamy siebie, a to ze względu na nasze niedostateczne umiejętności językowe. Warto więc zdawać sobie sprawę, że na Jamajce możemy znaleźć się raczej w odwrotnej sytuacji. Nie wszyscy Jamajczycy potrafią mówić poprawnie po angielsku i nie zawsze rozumieją wypowiedzi w tym języku. Większość z nich wplata w rozmowie słowa pochodzące z patois, co skutkuje tym, że komunikacja bywa bardzo często utrudniona. W rzeczywistości rzadko można spotkać miejscowych, którzy rozmawiają ze sobą na co dzień w języku angielskim, ponieważ się z nim nie identyfikują. To patois odgrywa rolę nośnika ich kultury i zwyczajów, spaja tutejsze społeczeństwo – słychać go w telewizji, teatrze i coraz częściej w szkołach, napisy w nim pojawiają się na reklamach w miastach. Sam język jest niezmiernie ciekawy i niezwykle ekspresywny. Jamajczycy wspierają się w czasie rozmowy elementami niewerbalnymi takimi jak gestykulacja. Bardzo często oprócz słów posługują się dźwiękami, które oznaczają m.in. lekceważenie, niezadowolenie czy brak porozumienia z drugą osobą. Patois trudno się nauczyć, dlatego że funkcjonuje on głównie w formie ustnej i brak jest jakichkolwiek materiałów, które pomogłyby w jego opanowaniu.

Turyści mają często wrażenie, że Jamajczycy mówią wyjątkowo szybko i robią to celowo, aby nie zdradzać szczegółów swoich dyskusji. Ponieważ miejscowi są w większości osobami bilingwalnymi, potrafią płynnie przechodzić z jednego tutejszego języka urzędowego na drugi. Przykładowo w sklepach z pamiątkami mają zwyczaj zwracania się do klientów w patois nawet w przypadku obcokrajowców. Czasami robią to z nadzieją, że zagadany kupujący może przepłaci. W swoje wypowiedzi Jamajczycy nagminnie wplatają wyrażenie Yeah, mon!, którego da się użyć niemal w każdej sytuacji. W zależności od kontekstu oznacza ono różne rzeczy, bywa zarówno potwierdzeniem, jak i zaprzeczeniem. Z tego powodu turyści wychodzą z założenia, że Yeah, mon! ma bardzo wiele znaczeń i na każde pytanie miejscowych odpowiadają właśnie za pomocą tego wyrażenia.

  

Stoisko ze świeżymi owocami i warzywami

© JAMAICA TOURIST BOARD

 

NA TARGU

Zazwyczaj obcokrajowcy są również zaskoczeni lokalnymi metodami płacenia za towary i usługi. Mimo iż na Jamajce obowiązującą walutę stanowi dolar jamajski (JMD), praktycznie wszędzie przyjmuje się dolary amerykańskie (USD). Turystów dziwi jednak fakt, że resztę wydaje się w dolarach jamajskich. Przelicznik jest dość egzotyczny i wielu ludzi gubi się w kalkulacjach. Sporo mówi on na temat sytuacji ekonomicznej w kraju. Dolar jamajski traci często na wartości z dnia na dzień – obecnie za 1 USD otrzymuje się w banku ok. 125 JMD. Oczywiście, gdy wartość lokalnej waluty spada, ceny w sklepach stają się wyższe. Dzieje się tak ze względu na to, że większość produktów Jamajka importuje. Obcokrajowcom nierzadko wydaje się, że wyspa stanowi prawdziwy raj dla rolników z racji tropikalnego klimatu i wysokich temperatur powietrza. Jednak jamajska ziemia bogata jest w boksyt (rudę glinu) i dlatego nie charakteryzuje się zbytnią żyznością. Uprawia się tutaj m.in. słodkie ziemniaki, dynię, cebulę oraz ignam (pochrzyn) i maniok – warzywa bulwowe bogate w skrobię i podawane do śniadania czy obiadu. Popularnością cieszą się przeróżne odmiany papryki, w tym ostra scotch bonnet (karaibska czerwona papryka), która wchodzi w skład marynaty do przyprawiania kurczaka lub wieprzowiny w stylu jerk w lokalnych restauracjach.

Owoce dostępne na wyspie smakują naprawdę wspaniale. Tutejsze ananasy, papaje i banany są po prostu nieporównywalnie lepsze niż te sprzedawane w Polsce. Mają bardzo słodki smak, zresztą wszystko, co Jamajczycy piją bądź jedzą, bywa z reguły dosładzane. Turyści często narzekają na przesłodzone drinki, soki z koncentratu oraz desery, do których dodaje się więcej cukru niż potrzeba. Wyspiarze lubią słodkie i na przekąskę czy drugie śniadanie dla dzieci serwują bułki i ciasta. Owoce są tu jednak przepyszne i każdy, kto dotrze na wyspę, powinien koniecznie spróbować tych oferowanych na lokalnym targu lub przydrożnym straganie. Import produktów, co oczywiste, kosztuje i ceny w sklepach bywają bardzo wysokie.

  

Jamajczyk sprzedający rękodzieło przy pomoście nad brzegiem morza

© MAGAZYN ALL INCLUSIVE

 

KURCZAK W MARYNACIE

Jamajczycy spoza stołecznego Kingston – m.in. mieszkańcy innych największych miast w kraju: Montego Bay i Ocho Rios – zazwyczaj nie odwiedzają zbyt często restauracji z dwóch powodów. Po pierwsze, jest w nich drogo. W nielicznych lepszych lokalach za danie trzeba zapłacić ok. 30 USD. Po drugie, nie ma ich zbyt dużo. Większość turystów nie opuszcza swoich rozbudowanych hoteli oferujących pobyty typu all inclusive, a miejscowych nie stać na stołowanie się w restauracjach. Popularne i niezmiernie smaczne jedzenie kupuje się w małych barach, które serwują kurczaka czy wieprzowinę jerk. Pikantne mięso piecze się na grillu opalanym drewnem z korzennika lekarskiego (jego owoce występują pod nazwą ziela angielskiego). Najlepszą taką knajpką jest według mnie „Scotchies” (Falmouth Road, Montego Bay), gdzie można przypatrzeć się, jak przygotowuje się takie danie. Jamajczycy nie mają w zwyczaju krojenia na plasterki – kurczaka bądź wieprzowinę porcjuje się tasakiem łącznie z kośćmi. Mięso podaje się z dodatkami: smażonymi kluskami z mąki kukurydzianej, maniokiem, warzywami duszonymi na parze, słodkimi ziemniakami lub smacznym ryżem gotowanym z grochem i mlekiem kokosowym. Potrawa smakuje przepysznie, dlatego polecam przywiezienie ze sobą z Jamajki przypraw do marynaty jerk – są one dostępne w postaci suchej, jak i mokrej.

Ciekawostkę stanowi fakt, że mieszkańcy tego wyspiarskiego w końcu kraju nie spożywają dużo ryb ani owoców morza. Można je dostać u lokalnych rybaków, którzy chwalą się swoimi zdobyczami przy drodze, ale kosztują one o wiele więcej niż mięso. Przyrządza się głównie krewetki w sosie curry, na ostro, smażone z mlekiem kokosowym i podawane z ryżem. Miłośnicy świeżych owoców morza będą rozczarowani wyborem, ale na pewno zostaną miło zaskoczeni smakiem. Najpopularniejszą rybą jest lucjan czerwony (northern red snapper), którego smaży się lub gotuje na parze z warzywami. Bezapelacyjnie w miejscowej kuchni króluje jednak kurczak, przygotowywany na bardzo wiele sposobów i przy różnych okazjach. Do niego trzeba koniecznie wypić naprawdę dobre jamajskie piwo Red Stripe. Sprzedaje się je w szklanych butelkach, które przypominają te, w jakich kiedyś kupowało się syropy w polskich aptekach. Lokalne piwo, tak jak rum, z pewnością docenią wszyscy.

 

Z GÓR NAD WODOSPADY

Jamajczycy z reguły nie są zbyt zamożni. Zarabiają niewiele, a koszt życia znacznie przewyższa ich zarobki. Dlatego często dorabiają sobie na boku lub utrzymują się z napiwków, które zostawiają turyści. Choć przyjęło się, że drobne kwoty pieniędzy oferuje się po wykonaniu usługi, na Jamajce wręcza się je raczej na początku, co niejednokrotnie przyśpiesza bądź w ogóle umożliwia zrealizowanie czegokolwiek. Warto podzielić się dolarem z kierowcą, zwłaszcza autobusu, ponieważ oni pracują naprawdę długo i dosyć ciężko. W kraju nie ma transportu publicznego, z miasta do miasta można dostać się jedynie lokalnymi taksówkami, a warunki podróży daleko odbiegają od europejskich standardów. Kierowcy pokonują długie i męczące trasy, bo choć wyspa jest niewielka (10 991 km² powierzchni), stan dróg pozostawia sporo do życzenia – pełno na nich dziur i są bardzo kręte. Jednak tutejsze widoki zapierają dech w piersiach, więc zdecydowanie warto wybrać się na wycieczkę.

Wbrew pozorom na Jamajce nie ma aż tak wielu atrakcji. Większość z nich to miejsca ciekawe pod względem przyrodniczym i krajobrazowym: wodospady, rzeki (na których organizuje się spływy tratwami z bambusa) czy zatoki. Poza tym jedną z ważniejszych pozycji na liście rejonów do odwiedzenia są Góry Błękitne (z najwyższym szczytem Blue Mountain Peak, 2256 m n.p.m.), w których uprawia się słynną arabicę nazywaną Jamaican Blue Mountain Coffee. Wyjątkową jakość tej kawy doceniają smakosze z całego świata. Podczas zwiedzania plantacji można podziwiać niezapomniane widoki i odetchnąć powietrzem o wiele bardziej rześkim niż to w dole. Góry Błękitne są naprawdę doskonałe na spacery czy dłuższe wędrówki. Chociaż wciąż pozostają stosunkowo mało popularne, powoli wchodzą do ofert lokalnych biur podróży. Wizyta w tym rejonie Jamajki pozwala poznać ją z trochę innej strony, nie tej prezentowanej na zdjęciach z turystycznych folderów. Jest także okazją, aby na chwilę odpocząć od tłumów turystów na plaży oraz zgiełku miasta. Okolicę gór można również przemierzać na rowerze, co na pewno przypadnie do gustu osobom lubiącym aktywnie spędzać czas.

Inną atrakcją, której nie wolno ominąć w trakcie pobytu na Jamajce, są spektakularne wodospady. Warto tu odwiedzić nie tylko te najsłynniejsze, czyli Dunn’s River Falls koło Ocho Rios, ale też mniej popularne Reach Falls, Mayfield Falls, Bath Fountain lub Reggae Falls, które prezentują się równie zjawiskowo. W takich miejscach trudno nie zachwycić się pięknem jamajskiej przyrody,

 

RUM I MUZYKA

Poza kawą z Jamajki zdecydowanie warto przywieźć lokalny rum. To duma każdego Jamajczyka. W radiu czy telewizji co chwilę puszczane są reklamy z hasłem We are rum people, które znakomicie oddaje przywiązanie miejscowych do tego trunku. Rum stanowi integralny element tutejszej kultury. Jamajczykom towarzyszy na co dzień i od święta od wielu lat.

Pod pewnym względem rum przypomina wino – im starszy, tym lepszy. Warto wiedzieć, że jedyną kobietą na świecie będącą specjalistką od niego jest właśnie Jamajka – Joy Spence (pracująca dla Appleton® Estate), która zajmuje się tworzeniem unikatowych blendów, czyli mieszanek różnych gatunków tego trunku. Poza rumami wyborowymi na wyspie można dostać też likiery na bazie rumu. Zadowolą one każdego smakosza słodkich alkoholi. Likiery rumowe przypominają słynny irlandzki Baileys, jednak są o wiele łagodniejsze i delikatniejsze. Występują w różnych smakach, np. bananowym, kokosowym, kawowym albo czekoladowym.

                Na Jamajce oprócz wszelkich standardowych pamiątek, np. magnesów i koszulek z podobiznami Boba Marleya i Usaina Bolta bądź z napisem Jamaica, można kupić ciekawe rękodzieło artystyczne. Obok popularnych masek czy wazoników sprzedaje się tu wyroby z mahoniu, drewna mango lub cedru takie jak długopisy, breloczki i podstawki na stół. Z wyspy warto przywieźć również popularne ostatnio w Polsce płyty winylowe. W Kingston, w domu należącym niegdyś do Boba Marleya (56 Hope Road), znajduje się historyczna siedziba wytwórni Tuff Gong (założonej w 1970 r.), w której nagrywał i tworzył król reggae (od ponad 30 lat mieści się tutaj muzeum artysty). Po odwiedzeniu jej można zaopatrzyć się w winyle z piosenkami legendarnego wokalisty, gitarzysty i kompozytora, które na pewno będą oryginalnym prezentem z Karaibów. Wytwórnia Tuff Gong działa w dalszym ciągu w jamajskiej stolicy, ale już pod adresem 220 Marcus Garvey Drive. Nowe studio, nadal zajmujące się nagrywaniem płyt, udostępniono też do zwiedzania.

Muzyka jest na Jamajce niezmiernie ważna. Oprócz legendarnego Boba Marleya pochodzą stąd także Sean Paul czy Shaggy, gwiazdy rozpoznawalne na całym świecie. Płyty z lokalnymi utworami można nabyć praktycznie na każdym parkingu, gdzie wśród zaparkowanych samochodów miejscowi wykonawcy sprzedają swoje składanki w cenie ok. 200 JMD (w przeliczeniu ponad 1,5 USD). Muzyka ta brzmi naprawdę ciekawie. Takie płyty kupują sami Jamajczycy, którzy zazwyczaj słuchają ich później z odpowiednio zmodyfikowanych odtwarzaczy w swoich samochodach.

 

NIECO INNE PAMIĄTKI

Z Jamajki przywieziemy też interesujące książki. W tutejszych księgarniach można znaleźć prawdziwe perełki pochodzące z utworzonego w 1948 r. Uniwersytetu Indii Zachodnich (University of the West Indies), który jest wiodącą tego typu placówką w anglojęzycznej części Karaibów i jedną ze swoich trzech obecnych siedzib ma właśnie w tym kraju (w podmiejskim obszarze Kingston – położonej u podnóża Gór Błękitnych Monie; poza tym działa jeszcze filia w Montego Bay). Wśród nich są pozycje na temat kolonizacji, rewolucji niewolników czy tożsamości Jamajczyków. Wszystkie napisali lokalni uczeni i choć książki nie należą do tanich, będą ciekawą pamiątką dla tych, którzy chcą zapamiętać Jamajkę na dłużej i dowiedzieć się o niej znacznie więcej niż zawierają kolorowe przewodniki turystyczne. Wiele publikacji dotyczy także karaibskiej sztuki kulinarnej – na pewno spodobają się miłośnikom gotowania. W przypadku większości dań trzeba korzystać z miejscowych produktów, ale po małych modyfikacjach uda się je przygotować również i w Polsce.

                Jeszcze innym pomysłem na ciekawą pamiątkę z wyspy są kosmetyki z dodatkiem lokalnych produktów, np. mydła na bazie oleju kokosowego, papai czy aktywnego węgla. Na Jamajce, podobnie jak i w wielu krajach na świecie, rozpowszechniła się ostatnio moda na naturalną pielęgnację. Do najbardziej interesujących składników zalicza się – oczywiście – wspomniany już olej kokosowy, który pozyskiwany jest na zimno z uprawianych na miejscu kokosów. Dodaje się go do mydeł i kremów sprzedawanych w aptekach i drogeriach. Balsamy z ekstraktami z mango, ananasa, aloesu czy trawy cytrynowej stanowią obowiązkowe wyposażenie kosmetyczki każdej jamajskiej kobiety. Warto przywieźć ze sobą do domu takie ręcznie produkowane naturalne specyfiki, na pewno będą oryginalniejsze niż magnes na lodówkę bądź kolejny otwieracz do butelek.

Niestety, tak jak życie na wyspie również pamiątki są dość drogie, ale za to można je kupić w większości sklepów w miastach oraz w sklepikach działających przy popularnych atrakcjach turystycznych. Sami Jamajczycy chętnie o nich opowiadają i z pewnością doradzą nam w czasie zakupów. Dobrze pamiętać, że nie musimy decydować się na importowane z Chin magnesy lub koszulki, które dominują na jamajskich straganach. Poza tym targować można się praktycznie wszędzie, oczywiście, oprócz sklepów spożywczych i hipermarketów.

 

Pocztówkowe bliźniacze zatoki w Port Antonio

© JAMAICA TOURIST BOARD

 

NIEZNANA WYSPA

Mimo iż Jamajkę dosłownie zalewają turyści, co widać zwłaszcza na jej północnym wybrzeżu, gdzie usytuowana jest większość komfortowych hoteli i rozległych resortów, wciąż są tutaj miejsca, które zachwycą osoby szukające błogiego spokoju. Należy do nich niewątpliwie nieopanowany jeszcze przez masową turystykę region Portland, położony na wschód od miasta Ocho Rios. Znajdują się w nim wille największych hollywoodzkich sław, w tym posiadłość znanego amerykańskiego aktora, producenta filmowego i rapera Willa Smitha. Nie ma w tej okolicy olbrzymich resortów all inclusive ani zbyt wielu hoteli, są za to małe pensjonaty czy domki, w których można wynająć pokój na kilka dni, aby rozkoszować się odgłosami Morza Karaibskiego i śpiewem ptaków. Poza tym organizuje się tu też jednodniowe wycieczki dla tych, którzy chcą zobaczyć, jak wygląda nieturystyczna Jamajka. Niewielkie dziewicze plaże, ukryte w gąszczu wysmukłych palm, wydają się być miejscami nie istniejącymi na mapach czy w informatorach turystycznych. W Portland znajdują się wioski, w których mieszkańcy handlują owocami i warzywami z okolicznych upraw – to tutaj leży większość plantacji bananów, ananasów, kokosów, mango i bligii pospolitej (ackee). Stolicą regionu jest Port Antonio. Miasto upodobał sobie amerykański aktor australijskiego pochodzenia Errol Flynn (1909–1959). W marinie nazwanej jego imieniem cumują luksusowe jachty i łodzie. Malowniczy zachód słońca nad zatoką można podziwiać przy szklaneczce rumu z coca-colą z pobliskiego baru lub po prostu filiżance doskonałej kawy z Gór Błękitnych. Osoby zainteresowane lokalną kuchnią powinny spróbować tutejszych deserów. Warto wybrać się do położonej nieopodal przystani lodziarni „Devon House I-Scream”, w której podaje się olbrzymie porcje naprawdę bardzo dobrych lodów.

Pobyt w urokliwym Portland – niestety – ma swoją cenę, którą jest dość ciężki dojazd. Region leży na wschód od modnych kurortów, dlatego na dotarcie do niego samochodem trzeba przeznaczyć ok. 5 godz. Jeśli jednak ktoś chce zobaczyć mniej popularne oblicze Jamajki, taka niedogodność nie powinna go odstraszyć. Tę pasjonującą karaibską wyspę warto poznać z każdej strony.

 

Wydanie Wiosna 2018

DOMINIKANA TO STAN UMYSŁU

MARCIN WESOŁY

 

 FOT. DOMINICAN REPUBLIC MINISTRY OF TOURISM

<< Raj to poniekąd rzecz względna – również w Republice Dominikańskiej. W tym malowniczym zakątku świata może być bajkowo tylko gdzieniegdzie – ale za to jak bardzo! Niebiańskie Karaiby to bardziej stan umysłu. Gdy człowiek napatrzy się na zjawiskowe pejzaże, posiedzi w cieniu palmy nad brzegiem lazurowej wody, zakosztuje tropikalnych specjałów, popije koktajli na bazie rumu, odwzajemni serdeczne uśmiechy Dominikańczyków, to zechce tutaj wracać jak najczęściej… Wizyta w tym karaibskim kraju pozostawia w duszy ślad na całe życie! >>

 

Republika Dominikańska, położona na wyspie La Española (znanej w Polsce jako Haiti) na Morzu Karaibskim, to popularny kierunek podróży szczególnie wśród tych turystów, którzy raz w roku (zimą) uciekają przed niesprzyjającą pogodą we własnym kraju. Językiem urzędowym jest hiszpański i mimo iż jego tutejsza odmiana nieco różni się od wersji z Półwyspu Iberyjskiego, nie stanowi to przeszkody w komunikacji (oczywiście, dla znających go osób). Poza tym sami Dominikańczycy są niezmiernie otwarci i towarzyscy, więc naprawdę trudno się z nimi nie dogadać.

Więcej…

Finlandia, czyli zimowa ucieczka przed pluchą

Adam Stępień

 

                                                                                                             FOT. VISIT FINLAND AND MEDIA BANK

<< Prawdziwa zima już za pasem. Niektórzy zastanawiają się, jak się przed nią schować, ale tym, którym śnieg i mróz niestraszne, proponuję ucieczkę przed pluchą i szarością środkowoeuropejskiej aury, czyli wyprawę do Finlandii, a przede wszystkim fińskiej Laponii. Jeziora i rzeki skute lodem, zaśnieżone wzgórza i sauny opalane drewnem powinny skusić niejednego podróżnika, szczególnie że przy okazji można odwiedzić Świętego Mikołaja, pojeździć na biegówkach, zjeść stek z renifera, zapoznać się z najnowszymi trendami wzornictwa przemysłowego czy poczytać opowieści o Muminkach… >>

Republika Finlandii to państwo stosunkowo nowe na mapie Europy (istnieje od grudnia 1917 r.), choć sami Finowie żyli na tych terenach przez wieki, najpierw pod panowaniem szwedzkim, a później – rosyjskim. Mimo dość dużej powierzchni – 338 tys. km², kraj ten zalicza się do najsłabiej zaludnionych na kontynencie (ok. 18 osób na 1 km²). Każdego roku staje się jednak coraz bardziej popularnym kierunkiem podróży, w tym także Polaków.

Więcej…